Isaac Da Costa
Isaac da Costa (1798-1860) werd in 1798 in Amsterdam geboren. Hij was een bekend Nederlands letterkundige. Onder invloed van Willem Bilderdijk bekeerde hij zich tot het Christendom.
Isaac Da Costa.
Isaac Da Costa
Isaac da Costa (1798-1860) werd in 1798 in Amsterdam geboren. Hij was een bekend
Nederlands letterkundige. Onder invloed van Willem Bilderdijk bekeerde hij zich
tot het Christendom.
Willem Bilderdijk
Kort na zijn bekering schreef hij "Bezwaren
tegen de geest der eeuw". Hij behoorde tot de centrale figuren van de
Reveilbeweging.
Hij kwam voort uit een vooraanstaande Portugees-joodse koopmansfamilie. Zijn
vader, Daniël Haim da Costa, stamde in rechte lijn af van Joseph da Costa, een
jongere broer van de beroemde Uriël. Zijn vader was op 26 februari 1797
getrouwd met Rebecca Ricardo. Al voor zijn huwelijk behoorde Daniël tot de
bestuurders van "Ets Haim". Zijn hele leven is hij binnen de
Amsterdamse sefardische gemeenschap een vooraanstaande persoonlijkheid geweest.
De jonge Isaac ontving dan ook een joodse opvoeding. Hoewel vader Daniël
uiterlijk de sefardische gebruiken volgde, was hij niet bepaald orthodox.
De tijd waarin Isaac opgroeide was voor joden niet ongunstig. Sinds de
burgerlijke gelijkstelling van 1796 waren de perspectieven voor joden in
maatschappelijk opzicht aanmerkelijk verbeterd. Zo kon Isaac da Costa door
toedoen van de emancipatie worden opgeleid tot advocaat. Vanaf 1806 bezocht
Isaac de Latijnse school. Op 13-jarige leeftijd, in 1811, verliet hij deze
school met een oratie over de twaalf werken van Hercules. In hetzelfde jaar werd
hij als student ingeschreven aan het Amsterdamse Athenaeum, waar hij onder
andere de colleges van professor David Jacop van Lennep volgde. Al snel behoorde
hij tot de intieme kring van mensen die wekelijks ten huize van professor Van
Lennep bijeenkwamen. Tot deze kring behoorde onder andere ook de bekende
schrijver Jacob Geel en de Leidse oriëntalist Hendrik Hamaker.
Vanaf 1816 studeerde Isaac rechten in Leiden, waar hij in 1818 promoveerde. In
1821 volgde een promotie in de letteren en wijsbegeerte. Via Mozes Lemans
(1785-1832), van wie Isaac in zijn jonge jaren Hebreeuwse les kreeg, kwam hij in
contact met de dichter Willem Bilderdijk. Diens invloed op zijn studenten,
waartoe behalve Isaac da Costa ook Abraham Capadose behoorde, was enorm groot.
Zowel Capadose als Da Costa bekeerden zich onder invloed van deze reactionaire
en romantische dichter tot het Christendom. Da Costa, zijn vrouw en Abraham
Capadose lieten zich in 1822 in de Pieterskerk in Leiden dopen. Kort na zijn
bekering schreef hij zijn bekende "Bezwaren tegen de Geest der eeuw"
(1823). Hierin fulmineerde hij tegen de zijns inziens revolutionaire en 'ongodistische'
tendensen van zijn tijd. Hij propageerde in dit werk een terugkeer naar een
behoudend orthodox calvinisme. Da Costa behoorde, samen met mensen als Willem
Bilderdijk, Willem de Clercq en Abraham Capadose, tot de centrale figuren van de
Nederlandse Réveilbeweging. Uit deze beweging is later de Anti-Revolutionaire
Partij voortgekomen.
Ondanks zijn bekering tot het christendom bleef Da Costa zijn hele leven
interesse houden voor het jodendom. Zo publiceerde hij in 1836 een tweetal
artikelen over de joden in Spanje en Portugal. In 1848 gevolgd door "Israel
en de volken", waarin hij de geschiedenis van de joden beschrijft vanaf
bijbelse tijden tot het midden van de 19e eeuw. Da Costa overleed in de nacht
van zaterdag 28 april op zondag 29 april 1860 in zijn geboortestad Amsterdam.
In de laatste wereldoorlog werden door de Duitse bezetting de straatnamen
gewijzigd omdat I.da Costa joods was.
Zo werd de Da Costakade de Goeverneurskade, het Da Costaplein werd het van
Koetsveldplein en de Da Costastraat werd de Van Tienhovenstraat. Na de oorlog is
alles weer hersteld.
Isaac Da Costa was een groot bewonderaar van Bilderdijk. Bilderdijk beschouwde hij als zijn leermeester en op latere leeftijd heeft Da Costa dan ook de Kompleete Dichtwerken van Bilderdijk uitgegeven.
J.P. Hasebroek.
J.P. Hasebroek, een bewonderaar van Da Costa,
is de uitgever van DA COSTA'S KOMPLEETE DICHTWERKEN.
Daarin benadrukt hij dat Da Costa, "de Profetenzoon", zowel "westerling"
is als zoon uit het "Oosten".
Da Costa is zich daar ook zelf van bewust als hij dicht:
Ik ben geen zoon des laauwe Westerstranden.
Mijn Vaderland is daar de Zon ontwaakt !
En als de gloed der Lybiaansche zanden,
zoo is de dorst naar Dichtkunst, die mij blaakt !
De vele gedichten die Da Costa heeft
geschreven boeien de huidige moderne mens nog slechts zelden.
Toch is het de moeite waard om ons er soms in te verdiepen, hoewel het wel enige
inspanning vergt.
Makkelijker is het om te weten en te lezen dat hij ook korte en bondige spreuken heeft geschreven, zoals b.v. het randschrift op een zilveren beker bij de doop van ene dochter:
De ziel gedenke en love in ieder droppel
wijn
den Wijnstok des behouds, van Wien wij ranken zijn.
of
Bij een doodsbed. (van Bilderdijk):
Zijn leven was een strijd: arbeiden, al
zijn lust.
De tijd van beiden werd vervuld. Hij leeft en ...rust !
of
Toen Da Costa een kaartje van Nic. Beets leende en dat later terugzond schreef hij er bij:
Wijs Herder! wijs nog lang aan zoekenden
den weg.
Dat de Opperherder op uw arbeid Amen zegg !
of
Toen de beeldhouwer Royer een standbeeld had gemaakt van Willem I (Wilem de Zwijger):
Waar Staatslist en Geweld wanhopend op
bezweken
vermocht Uw kunst, Royer ! Gij deedt den Zwijger spreken.
In 1870 kostten de boeken van J.P. Hasebroek
over Da Costa f.0,90 gebonden en f.0,60 ingenaaid.
Door die lage kosten werden ze toen erg veel gelezen.
Deze buurt ressorteert onder hetzelfde stadsdeel als de Bellamy- en de Jan Hanzenbuurt. Ook hetzelfde stadsdeelbestuur bestuurt deze wijk.
In de laatste wereldoorlog werden
door de Duitsers de straatnamen van Joden en Koninklijke Personen
verboden.
Zo heetten de:
Da Costakade - Goeverneurskade
Da Costaplein - van Koetsveldplein
Da Costastraat - van Tienhovenstraat.
Een van de, door menigeen foeilelijk gevonden panden, is het Jan Swammerdam Instituut.
Begin 2004 is de over het Jacob van
Lennepkanaal aangelegde fietsersbrug officieel in gebruik genomen.
In april 2004 had deze brug nog geen naam. Stadsdeel Oud-West heeft dan ook de
bewoners opgeroepen om een naam voor deze brug te bedenken. Een bijzondere
verrassing staat de bedenker van de gekozen naam te wachten.
Naast deze fietsersbrug is een MUURSCHILDERING
aangebracht op een pand.
Deze muurschildering omhelst een gedicht van Constantijn Huygens.
Klik hier als U dat wilt zien:
In de Kinkerstraat hoek Da Costakade bevindt zich het Servicepunt voor ouderen uit de Da Costabuurt.
In dit servicepunt kunt u als buurtbewoner van 55 jaar of ouder, deelnemen aan cursussen en activiteiten, informatie en advies krijgen, zomaar even binnenlopen, koffie drinken en andere mensen ontmoeten. Gezelligheid staat voorop. Als u niet langs kunt komen en u heeft bijivoorbeeld hulp nodig bij het invullen van formulieren of uw administratie, bel ons dan voor een bezoek bij u thuis. Kinkerstraat 42 1053 DX ( 020-6166931.
In de loop der jaren zijn er op de
Da Costakade heel wat panden gesloopt en vervangen door nieuwbouw.
Hieronder diverse voorbeelden:
Klik op volgende.
Ook op de Bilderdijkkade
zijn in de loop der jaren veel panden gesloopt en vervangen door
nieuwbouw.
Hierna diverse voorbeelden:
Klik op volgende.
In de
Jacob van Lennepstraat zijn
heel wat pandjes verdwenen, gerenoveerd etc.
Klik op volgende als u er wat van wilt
zien.
Veel sloop en vernieuwing heeft ook
plaats gehad op de Jac.v.Lennepkade.
Klik op
volgende als u meer wilt zien.
De Borgerstraat
heeft eveneens een behoorlijke gedaantewisseling ondergaan.
Klik op volgende als u meer daarvan wilt zien.
Ook de Nicolaas
Beetsstraat heeft de nodige veranderingen
ondergaan.
Klik op volgende als u meer wilt zien.
Ook de Kinkerstraat
heeft de nodige veranderingen moeten doorstaan.
Klik op volgende als u dat wilt zien.
Het ten
Kateplein is vernieuwd.
Klik op volgende als U meer wilt zien.
De Potgieterstraat.
Klik op volgende
als U meer wilt zien.
Intervieuws Da Costasmoeltjes:
Klik op volgende om daar naar toe te gaan.
Wie waren:
Opmaak en fotografie: L.A.M. Reniers 
